Çöl İklimi

Dönenceler çevresinde ve kıtaların deniz etkisine kapalı iç kesimlerinde görülen sıcak iklim tipine çöl iklimi denir. Etkili olarak görüldüğü bölgeler;  Afrika’da Büyük Sahra, Orta Doğu’da Necef, Asya’da Gobi ve Taklamakan, Avusturalya’da Gobon ve Gibson, Güney Afrika’da Kalahari ve Namib, Güney Arika’daPatagonya, Atakama, Peru, Şili kıyıları, Libya, Mısır, ABD’nin güney batısı, Arabistan Yarımadası, Büyük Victoria, Kaliforniya, Kızıl Kum, Kara Kum ve Rubülhari önemli çöl alanlarıdır.

Dönenceler çevresinde çöllerin oluşmasında dinamik kaynaklı yüksek basınç alanları etkili olurken, karaların iç kesimlerinde daha çok kuraklık etkili olmuştur. Çöl iklimi etki alanı kuzey yarım kürede çok daha geniştir. Çöllerde nemlilik düşük olduğundan günlük sıcaklık farkları çok fazladır. Dolayısıyla mekanik (fiziksel) ayrışma çok şiddetlidir. Dönenceler çevresinde dağılış gösteren tropikal çöllerde günlük sıcaklık farkları, yıllık sıcaklık farklarından fazla görülür. Orta kuşak çöllerinde ise kış sıcaklıkları sıfır derecenin altına inebilir. Yani yıllık sıcaklık farkları oldukça fazladır. Karaların iç kesimlerine gidildikçe çöllerin oluşum nedeni bölgedeki karaların deniz etkisine kapalı oluşudur. Dönenceler çevresinde çöllerin oluş nedeni dinamik yüksek basınçtır( alçaltıcı hava hareketi). 

Çöl İklimi Yağış Rejimi

Çöl iklimi yıllık ortalama sıcaklık bakımından 40˚ civarlarında seyretmektedir. Denize kapalı kıyılarının olmasından dolayı nem oranı azdır. Nem oranının az olmasından dolayı çöl ikliminde görülen günlük sıcaklık farkı ile yıllık sıcaklık farkı oldukça yüksektir. Çöl ikliminin göründüğü alanlarda denize kapalı olmasından dolayı yağışlar azdır. Çöl ikliminde görülen yağış miktarı birçok alanda 100 mm altındadır. Yıllık yağış miktarı çok az olan çöl ikliminde yağışlar yükselen (konveksiyonel) kaynaklı yağışlardır. Belirli bir yağış rejimine sahip değildir yani yağışlar düzensizdir. Bazı çöl bölgelerinde birkaç yıl üst üste hiç yağış düşmediği görülmüştür. Mevsime bağlı olmaksızın gelişigüzel zamanlarda, nadir de olsa sağanak şeklinde yağışlar görülebilmektedir.

Çöl İklimi Yerleşim Oranı

Çöller; büyük oranda mekanik çözülmeden dolayı bitki örtüsünden yoksun olan çöl iklimi, uzun süren kuraklıklara adapte olan kurakçıl bitkilerin ev sahibidir. Bu bitkilerden bilinen en yaygın tür kaktüs bitkisidir. Çöl iklimi, mekanik çözülmeden dolayı toprakları tanelidir. Yaşam standartlarına uygun olmayan çöl ikliminde yerleşim yeri azdır. Nüfuzu seyrek olan çöl iklimi tipinde tarım alanları sınırlıdır. Çöl bölgelerinde mekanik ayrışma şiddetli, bitki örtüsü cılız, toprak taneleri kuru ve bağımsız olduğu için bu bölgelerde rüzgâr erozyonu etkilidir. Bölgelerde rüzgârın yönüne ve şiddetine bağlı olarak kumul öbekleri yer değiştirir. Çöl ikliminin görülmediği tek kıta ise Avrupa kıtasıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir