Aynı İklim Kuşağındaki Bölgelerin Sıcaklık Değerine Etki Eden Faktörler

Aynı iklim kuşağındaki bölgelerin sıcaklık değerine etki eden faktörler, aynı iklim kuşağında olan bölgelerin ve iklime bağlı olarak seyreden sıcaklık değerlerinin incelenmesi ile ortaya konabilir. Canlıların dünya üstündeki dağılımında ve gelişmesinde en büyük rolü oynayan iklim elemanlarından biri de sıcaklıktır. Flora ile faunanın ve özellikle de insanın yaşam faaliyetleri bakımından karşılaştırılacak olursa ekvator ile kutup bölgeler arasındaki alanlarda oldukça önemli farklılıkların olduğu görülmektedir. Söz konusu olan farklılığın büyüklüğü ise özellikle sıcaklık değerlerinin yeryüzünün herhangi bir bölgesindeki yıllık değişimi esnasında kazandığı maksimum ve minimum değerler arasındaki farkın büyüklüğü ile bağlantılı olarak ortaya çıkar.

Aynı iklim kuşağındaki bölgelerin sıcaklık değerine etki eden faktörler ile ilgili bilgilere devam edecek olursak şunları ekleyebiliriz… Bitki örtüsü ve iklimin oluşmasındaki farklılık üzerinde son derece önemli etkisi bulunan yıllık sıcaklık farkı ise alçak enlemler ile okyanus ve deniz kıyılarında oldukça fazla düşük, yüksek enlemler ile kara iç kesimlerinde fazlasıyla yüksek değerlere ulaşır. Bu özelliği göstermesi nedeni ile yıllık sıcaklık farkı, karasal ve denizel iklim ayrımında önde gelen kriterler arasından bir tanesidir.

Aynı İklim Kuşağındaki Bölgeler ve Sıcaklık Değerleri

Aynı iklim kuşağındaki bölgeler ve sıcaklık değerleri incelenirken, Türkiye üzerindeki aynı iklim kuşağında yer alan bölgeler üzerinden açıklama yapacağız. Türkiye’de pek çok iklim çeşidi bulunmakta; belli bölgeler belli iklim kuşakları üzerinde yer almaktadır. Türkiye’deki iklim çeşitleri ise şu şekilde sıralanır: Karasal iklim, Akdeniz iklimi, Karadeniz iklimi, Marmara (geçiş) iklimi. Karasal iklim çeşidi de bölgeler arasında şu şekilde gruplara ayrılmaktadır: İç Anadolu Karasal iklimi, Doğu Anadolu Bölgesi Karasal iklimi, Güneydoğu Anadolu Karasal iklimi, Trakya Karasal iklimi. Tüm bu iklim çeşitleri üzerindeki değişkeler ise bölgelerdeki sıcaklık değerlerini etkilemekte ve belirlemektedir.

Aynı iklim kuşağındaki bölgeler ve sıcaklık değerleri için ayrı ayrı maddeler oluşturmak ve ayrı ayrı incelemek gerekmektedir. Buna göre karasal iklime sahip olan bölgelerdeki ortak sıcaklık değerleri ayrıca incelenmeli; yine buna karşın akdeniz iklimine sahip olan bölgelerdeki ortak sıcaklık değerleri ayrıca incelenmelidir. Bu şekilde inceleyecek olursak aynı iklime sahip olan Türkiye sınırları içerisindeki bölgeler ve sıcaklık değerleri hakkında şunlar söylenebilir:

  • Karasal İklim Kuşağındaki Bölgeler ve Sıcaklık Değerleri:Bu iklim tipi, İç Anadolu Bölgesi, Doğu Anadolu Bölgesi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin büyük bir bölümü ve Trakya’nın iç kesimlerinde görülür. Bitki örtüsü bozkırdır. Yazları sıcak ve kurak geçerken, kışları soğuk ve kar yağışlı olmaktadır.
  • Akdeniz İklim Kuşağındaki Bölgeler ve Sıcaklık Değerleri:Bu iklim tipi, Akdeniz, Ege ve Güney Marmara üzerinde görülmektedir. Ancak Marmara Bölgesi’nde görülen akdeniz ikliminin özellikleri daha sert olmaktadır. Yazları sıcak ve kurak geçerken kışları ılık ve yağışlı geçmektedir. Turunçgillerin tarımı için ise elverişli özellik gösterir. Güney enlemlerde görüldüğünden don olayı ve kar yağışı kıyı kuşağında nadir görülmektedir. Toroslar’ın yükseklerinde kışlar kar yağışlı ve soğuk geçer. En soğuk ay 6,4 °C ortalama ile Ocak ayı, en sıcak ay 26,8 °C ortalama ile Temmuz ayıdır. Yıllık ortalama sıcaklık değeri 16,3 °C’dir. En yağışlı mevsim kış olur. Ayrıca yıllık yağış ortalaması ise 725,9 mm’dir. Sıcak olan yaz mevsimi aynı zamanda kurak olmaktadır. Yağışın %5,7’si bu mevsimde düşer. Yıllık bağıl nem ortalaması %63,2’dir. Bitki örtüsü tabii bölgelerde kızılçam, ormanın tahrip olduğu bölgelerde makidir. Genellikle 0-800 metreler arası maki bitki örtüsü hâkimdir. Yüksek alanlarda karaçam, köknar ve sedir ağaçları hâkim görünür.
  • Karadeniz İklimi Kuşağındaki Bölgeler ve Sıcaklık Değerleri:Bu iklim tipi, Karadeniz kıyıları üzerinde ve kuzey Marmara kesiminde görülmektedir. Her mevsim yağışlı geçer. Yazlar serin, kışları kıyılarda ılık, yükseklerde soğuk ve kar yağışlıdır. Yağış, yıl içine dağılmıştır, kurak mevsim görülmemektedir. En soğuk ay Ocak (4,2 °C), en sıcak ay Temmuz (22,2 °C) ayıdır. Yıllık sıcaklık ortalaması 13,0 °C’dir. Yıllık yağış ortalaması 842,6 mm’dir. Yıllık bağıl nem ortalaması %71; yaz yağışlarının oranı %19,4’tür.
  • Marmara (Geçiş) İklimi Kuşağındaki Bölgeler ve Sıcaklık Değerleri:Aynı iklim kuşağındaki bölgeler ve sıcaklık değerleri açısından Marmara’ya baktığımızda ise şunları söyleyebiliriz… Marmara Bölgesi’nin Kuzey Ege’yi de içine alacak biçimde güney kesiminde görülmektedir. Kışları Akdeniz iklimi kadar ılık olmaktadır; yazları, Karadeniz iklimi kadar yağışlı değildir. Karasal iklim kadar kışı soğuk geçmemekte; yazı da kurak geçmemektedir. Bu özelliklerinden dolayı Marmara iklimi, karasal Karadeniz ve Akdeniz iklimleri arasında bir geçiş özelliği gösterir. Buna bağlı olarak doğal bitki örtüsünü alçak kısımlarda Akdeniz kökenli bitkiler, yüksek kısımlarda kuzeye bakan yamaçlarda Karadeniz bitki topluluğu özelliğindeki nemli ormanlar oluşturmaktadır. Soğuk ay olan Ocak ayı ortalama sıcaklığı 4,9 °C, sıcak ay olan Temmuz ayı ortalama sıcaklığı 23,7 °C, yıllık ortalama sıcaklık 14,0 °C dir. Ortalama yıllık toplam yağış 595,2 mm’dir ve yağışların büyük çoğu kış mevsiminde düşer. Yaz yağışlarının yıllık toplam içindeki payı %11.7 dir. Yıllık ortalama nispi nem %73’tür.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir